De filosofische basis van de astrologie ligt in de hermetica. Deze mysteriecultus bezat esoterische kennis welke wij nu nog fragmentarisch kennen. Dergelijke teksten worden veelal toegeschreven aan de legendarische wijsgeer en profeet Hermes Trismegistus die ingewijde kennis openbaarde over mystiek, kosmologie, magie, astrologie en alchemie. In de hermetische levensbeschouwing staat het verwerven van gnosis centraal, kennis van God, de kosmos en de mens. Door onwetendheid op te vullen met goddelijke kennis bereikt men de verlichting.
Het hermetisme kwam aan het einde van de negentiende eeuw weer in de belangstelling bij nieuwe groeperingen, zoals de Hermetic Order of the Golden Dawn en de Theosophical Society, die verschillende esoterische tradities met elkaar vermengden. Er werden nieuwe neo-hermetische boeken gepubliceerd, zoals de Kybalion (1908). Dit is een studie van de hermetische filosofie en magie van het hellenistische Egypte en Griekenland. Het neo-hermetisme beïnvloedde de theosofie, de new age-beweging en de hedendaagse westerse astrologie.
Volgens het neo-hermetisme bestaan er zeven principes over de essentie van de aard, betekenis en werking van het universum als geheel. Het zijn universele wetmatigheden die gericht zijn op het één-worden van ‘Alles-wat-is’. Inzicht in deze zeven principes kan dienen als de sleutel om inzicht te krijgen in de achterliggende overeenkomsten tussen alle (oude) wijsheidstradities. In de Kybalion staan de volgende zeven hermetische principes welke ik kort zal toelichten.
Volgens het eerste principe is de Geest alles. Met Geest bedoelen hermetici de denkende God. Alles in het Universum wordt gecreëerd door gedachten. Het Universum is geschapen door de gedachten van God. Wij, als Gods zonen en dochters, scheppen onze werkelijkheid zowel metafysisch als fysiek door de kracht van onze geest. Volgens de spirituele psychologie creëert onze gedachten onze werkelijkheid. Alles wat bestaat is Geest. Materie is een verdichting van Geest.
Volgens het tweede principe Overeenkomst correspondeert een gedachte met de fysieke wereld. Trismegistus’ verwoordde Overeenkomst in zijn meest bekende axioma: Zo(als) boven, zo (ook) beneden. Het verwijst naar de gelijkstelling van geest en materie, hemel en aarde, van de microkosmos en de macrokosmos. Gedachten en beelden zullen zich materialiseren in de buitenwereld en de buitenwereld is een spiegel van onze binnenwereld. Door Overeenstemming geldt het spreekwoord ‘Wat je zaait zal je oogsten’. Wie liefde geeft, zal liefde ontvangen, maar wie slechte gedachten heeft over bijvoorbeeld zijn gezondheid, zal dit als een ziekte merken in zijn lichaam. Zo boven zo beneden speelt een belangrijke rol in de astrologie omdat de bewegingen van planeten worden gekoppeld aan aardse zaken.
Volgens het derde principe van Vibratie is alles in beweging. Niets is in rust. Dit geldt zowel voor het atoom als voor het zonnestelsel en de Melkweg. Dit principe verklaart het verschil tussen de verschillende manifestaties van materie en geest. Pure geest heeft een heel hoge frequentie en een zwaar object zoals een ster heeft een lage frequentie. De vibraties bepalen de aard van een entiteit.
Volgens het vierde principe van Polariteit is alles tweeledig. Tegengestelden zijn identiek van aard, maar verschillend in graad. Extremen ontmoeten elkaar, alle waarheden zijn slechts halve waarheden. Alle paradoxen kunnen worden verzoend. Een voorbeeld van Polariteit is warmte en koude. Hoewel ze tegengesteld zijn, zijn ze in feite hetzelfde. Het is slechts een kwestie van gradatie. Hetzelfde kan gezegd worden van geest en stof. Ze zijn hetzelfde. Ze kunnen worden vergeleken met water. Bevries water en het wordt ijs (materie). Kook water en het verdampt tot gas (spiritus). Ze zijn identiek van aard, maar verschillen in gradaties. Ditzelfde principe is van toepassing op alle paren van tegenstellingen: licht en donker, groot en klein, hard en zacht, positief en negatief. Hetzelfde principe is ook van toepassing op het mentale vlak. Neem bijvoorbeeld liefde en haat. Ze zijn hetzelfde, maar verschillende graden.
Volgens het vijfde principe van Ritme beweegt alles als een pendule. Alle dingen stijgen en dalen zoals de getijden. De maat van de zwaai de ene kant op (amplitude) bepaalt de maat van de zwaai naar de andere kant. Het principe van Ritme zien we in elk aspect van ons leven. We zien het in de hartslag, ademhaling, in het slaap-waakritme, in de maancyclus en de seizoenen. We zien dit principe van fluctuaties in de economie, de opkomst en ondergang van naties, en zelfs in de vorming van een ster en zijn uiteindelijke ineenstorting. Elke actie roept een tegengestelde reactie op.
Volgens het zesde principe van Oorzaak en Gevolg komt al het lijden voort uit iemands gehechtheden en beperkte gezichtspunten. Elke gebeurtenis heeft een oorzaak en een gevolg. Er gebeuren geen ongelukken in het universum. Alles in het universum wordt geregeerd door wetten. Er zijn fysieke wetten, emotionele wetten, mentale wetten en spirituele wetten. Door deze wetten te begrijpen, kunnen we leren om in genade te werken in plaats van karma. Vaak weten we de oorzaak niet van de reden waarom dingen ons overkomen. Toeval is een naam voor dit principe dat niet wordt herkend.
Ook het zevende principe van Geslacht zit in alles. Alles heeft een mannelijke en vrouwelijke kant. In de Chinese filosofie wordt alles verdeeld over het yin (vrouwelijk) en yang (mannelijk). Een overschot van het een, roept het tegengestelde op. Volgens Jung heeft elke man een collectief onbewuste vrouwelijke kant (anima) en heeft elke vrouw een collectief onbewuste mannelijke kant (animus).
Op het spirituele pad naar verlichting gaat het steeds om de juiste balans te vinden. Boeddha noemde dit de Middenweg. Hij beargumenteerde dat het pad naar God niet het pad van zelfgenoegzaamheid of ascese was. Het is het pad van het balanceren van de mannelijke en vrouwelijke aspecten in jezelf en ook het balanceren van de hemelse en aardse aspecten in jezelf. De sleutel voor de meeste mensen op aarde is om meesterschap over je geest te krijgen, wat zal leiden tot meesterschap over je emoties en verlangens, en ook meesterschap over je fysieke lichaam en begeerten. Als je geen meester bent, ben je volgens de wet van Polariteit een slachtoffer van het karma. Met de kracht van de geest kan je de cirkel van lijden doorbreken.